sanitasyona erişiminin sağlanması ve uygun olan her düzeyde bütüncül su kaynakları yönetiminin uygulanmasını önemli ölçüde hayata geçirileceğini taahhüt ediyoruz. Bu bağlamda, özellikle gelişmekte olan ülkeler için tüm kaynakların harekete geçirilmesi, kapasite geliştirme ve teknoloji transferi yoluyla bu çabaların desteklenmesine dair taahhütleri yineliyoruz. 121. Ulusal egemenliğe mutlak saygı göstererek, insanlarımızın güvenilir içme suyu ve sanitasyona dair temel insan haklarını artan bir şekilde karşılamaya ilişkin taahhütlerimizi yeniden tasdik ediyoruz. Ayrıca, 2005-2015 arasındaki dönemi kapsayan Hayat için Su Uluslararası Eylem On Yılı kapsamındaki taahhütlerimizi de vurguluyoruz. 122. Suyun miktar ve kalitesinin sağlanması konusunda ekosistemlerin kilit rolünün farkında olduğumuzu ve ulusal sınırlar dâhilinde bu ekosistemlerin korunması ve sürdürülebilir yönetimini sağlamaya yönelik faaliyetleri desteklediğimizi ifade ediyoruz. 123. Seller, kuraklıklar ve su kıtlığı sorunlarının çözümüne yönelik önlemlerin uyarlanmsı, uygun hallerde alışıldık olmayan su kaynaklarının da değerlendirilmesini içerecek şekilde su arz ve talebi arasındaki dengenin sağlanması ve ulusal öncelikler doğrultusunda su ve sanitasyon hizmetlerine mali kaynakların ve yatırımların yönlendirilmesi gerekliliğinin altını çiziyoruz. 124. Su kirliliğini önemli ölçüde azaltıp su kalitesini artırmaya, atık su arıtımını ve verimli su kullanımı yaygınlaştırıp su kayıplarını azaltmaya yönelik önlemlerin uygulanması gerekliliğini vurguluyoruz. Bunu başarabilmek için de uluslararası desteklere ve işbirliğine ihtiyaç olduğunun altını çiziyoruz. Enerji 125. Sürdürülebilir modern enerji hizmetlerine erişim; yoksulluğun giderilmesine katkıda bulunduğu, hayat kurtardığı, sağlığı geliştirdiği ve temel insani ihtiyaçların temin edilmesini kolaylaştırdığı için enerjinin kalkınma sürecinde kritik bir rol oynadığını kabul ediyoruz. Bu hizmetlerin sosyal içerme ve toplumsal cinsiyet eşitliği bakımından gerekli olduğunu ve enerjinin aynı zamanda üretim için anahtar bir girdi olduğunu vurguluyoruz. Günümüzde bu improve the implementation of integrated water resource management at all levels as appropriate. In this regard, we reiterate the commitments to support these efforts, in particular for developing countries, through the mobilization of resources from all sources, capacity-building and technology transfer. 121. We reaffirm our commitments regarding the human right to safe drinking water and sanitation, to be progressively realized for our populations with full respect for national sovereignty. We also highlight our commitment to the 2005-2015 International Decade for Action, “Water for Life”. 122. We recognize the key role that ecosystems play in maintaining water quantity and quality and support actions within respective national boundaries to protect and sustainably manage these ecosystems. 123. We underline the need to adopt measures to address floods, droughts and water scarcity, addressing the balance between water supply and demand, including, where appropriate, non-conventional water resources, and to mobilize financial resources and investment in infrastructure for water and sanitation services, in accordance with national priorities. 124. We stress the need to adopt measures to significantly reduce water pollution and increase water quality, significantly improve wastewater treatment and water efficiency and reduce water losses. In order to achieve this, we stress the need for international assistance and cooperation. Energy 125. We recognize the critical role that energy plays in the development process, as access to sustainable modern energy services contributes to poverty eradication, saves lives, improves health and helps provide for basic human needs. We stress that these services are essential to social inclusion and gender equality, and that energy is also a key input to production. We commit to facilitate support for access to these services by 1.4 billion people • • • • • • • • • 37
hizmetlerden mahrum dünya çapında 1,4 milyar insanın bu hizmetlere erişimini sağlamak için destek olmayı taahhüt ediyoruz. Sürdürülebilir kalkınmayı başarmak için bu hizmetlere erişimin önemli olduğunun farkındayız. 126. Herkes için, özellikle de bu hizmetler mevcut olsa dahi bunları karşılamaya gücü yetmeyen yoksullar için sürdürülebilir modern enerji hizmetlerine erişimin zorluğuyla başa çıkılması gerektiğini belirtiyoruz. Bu durumu iyileştirmek için, gelişmekte olan ülkelerde bu hizmetleri güvenilir, düşük maliyetli, ekonomik açıdan uygun ve sosyal ve çevresel açıdan kabul edilebilir bir şekilde temin etmek adına, yeterli mali kaynakların harekete geçirilmesi dâhil daha fazla çaba gösterilmesi gerektiğini vurguluyoruz. 127. Yenilenebilir enerji kaynaklarının ve diğer düşük emisyonlu teknolojilerin kullanımının artırılması, enerjinin daha verimli bir ş ekilde kullanılması, daha temiz fosil yakıt teknolojileri dâhil ileri enerji teknolojilerine geçilmesi ve geleneksel enerji kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı gibi önlemlerle kalkınma ihtiyaçlarını karşılamak üzere uygun bir enerji çeşitliliği sağlayan, ulusal şartlar ve kalkınma ihtiyaçlarına dayalı, ulusal ve alt-ulusal politika ve stratejilerin uygulanmasını destekleyeceğimize olan taahhüdümüzü yineliyoruz. Uygun durumlarda politikaların uyarlanmasına ve en iyi uygulamaların paylaşılmasına yönelik ortak çalışmalar dâhil olmak üzere, sürdürülebilir pişirme ve ısıtma çözümleri ile elektrifikasyonu yaygınlaştırmak adına, ulusal ve alt-ulusal çabalar aracılığıyla herkes için sürdürülebilir modern enerji hizmetlerini teşvik edeceğimizi taahhüt ediyoruz. Uygun ve ihtiyaç duyulan temiz enerji teknolojilerine yapılacak kamu ve özel sektör yatı rımları için elverişli ortamın oluşturulması hususunda hükümetlere çağrıda bulunuyoruz. 128. Enerji verimliliğini geliştirmenin, yenilenebilir enerji ile temiz ve enerji verimli teknolojilerin payının artırılmasının iklim değişikliği ile başa çıkma dâhil sürdürülebilir kalkınma için önemli olduğunu ifade ediyoruz. Kent planlaması, binalar ve ulaşım ile ürün tasarımı, ürün ve hizmetlerin üretiminde enerji verimliliği önlemlerine ihtiyaç olduğunun da farkındayız. Gelişmekte olan ülkeler dâhil olmak üzere tüm ülkelerde, araştırma ve geliştirmenin desteklenmesi de içerecek şekilde enerji worldwide who are currently without them. We recognize that access to these services is critical for achieving sustainable development. 126. We emphasize the need to address the challenge of access to sustainable modern energy services for all, in particular for the poor, who are unable to afford these services even when they are available. We emphasize the need to take further action to improve this situation, including by mobilizing adequate financial resources, so as to provide these services in a reliable, affordable, economically viable and socially and environmentally acceptable manner in developing countries. 127. We reaffirm support for the implementation of national and subnational policies and strategies, based on individual national circumstances and development aspirations, using an appropriate energy mix to meet developmental needs, including through increased use of renewable energy sources and other low-emission technologies, the more efficient use of energy, greater reliance on advanced energy technologies, including cleaner fossil fuel technologies, and the sustainable use of traditional energy resources. We commit to promoting sustainable modern energy services for all through national and subnational efforts, inter alia, on electrification and dissemination of sustainable cooking and heating solutions, including through collaborative actions to share best practices and adopt policies, as appropriate. We urge governments to create enabling environments that facilitate public and private sector investment in relevant and needed cleaner energy technologies. 128. We recognize that improving energy efficiency, increasing the share of renewable energy and cleaner and energy-efficient technologies are important for sustainable development, including in addressing climate change. We also recognize the need for energy efficiency measures in urban planning, buildings and transportation, and in the production of goods and services and the design of products. We also recognize the importance of promoting incentives in The Future We Want • İstediğimiz Gelecek • 38 verimliliğinin ve enerji çeşitliliğinin sağlanması lehinde olan teşviklerin geliştirilmesinin ve aleyhinde olan engellerin de kaldırılmasının önemli olduğunu düşünüyoruz.
- Enerjiye erişebilirlik, enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji üzerine odaklanan Herkes İçin Sürdürülebilir Enerji girişiminin Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından başlatılmış olmasını önemsiyoruz. Hepimiz, sürdürülebilir enerjinin herkes için bir gerçeğe dönüşmesi böylelikle yoksulluğun ortadan kaldırılmasına yardımcı olunması ve sürdürülebilir kalkınma ve küresel refaha ulaşılması için hareket etmeye kararlıyız. Ülkelerin enerji ile ilgili konulardaki geniş çaplı çalışmalar ının büyük önem arz ettiğini ve bu çalışmaların enerji çeşitliliği dâhil kendi özel zorluklarına, kapasitelerine ve şartlarına göre önceliklendirildiğini kabul ediyoruz. Sürdürülebilir turizm
- İyi planlanan ve yönetilen turizmin, sürdürülebilir kalkınmanın üç boyutuna önemli ölçüde katkıda bulunabileceğini, diğer sektörlerle yakın bağları olduğunu, insana yaraşır iş fırsatları yaratabileceğini ve ticaret olanakları oluşturabileceğini vurguluyoruz. Çevreyi koruyan, yaban hayatına, bitki örtüsüne, biyolojik çeşitliliğe, ekosistemlere ve kültürel çeşitliliğe saygı duyan, insanla doğal çevreyi bir bütün olarak görerek ve yerel ekonomileri destekleyerek yerel halkın refahını ve geçim kaynaklarını geliştiren sürdürülebilir turizm etkinliklerine ve bu kapsamdaki kapasite geliştirme çabalarına ihtiyaç duyduğumuzu ifade ediyoruz. Sürdürülebilir kalkınmanın başarılmasına katkı sağlamak için gelişmekte olan ülkelerdeki sürdürülebilir turizm faaliyetleri ve ilgili kapasite artı rma çabalarının zenginleştirilerek desteklenmesi çağrısında bulunuyoruz.
- Yüksek ekoturizm potansiyeline sahip alanlarda, yoksullar, yerli halklar ve yerel topluluklar için mikro kredi girişimlerini de içerecek şekilde finansmana erişebilirliği kolaylaştırabilen ve küçük ve orta ölçekli girişimleri yaratabilen, ekoturizm ve kültürel turizm de dâhil olmak üzere sürdürülebilir turizme yatırım yapılmasını teşvik ediyoruz. Bu bağlamda, gerekli görüldüğü takdirde, sürdürülebilir turizmi teşvik etmek ve favour of, and removing disincentives to, energy efficiency and the diversification of the energy mix, including promoting research and development in all countries, including developing countries.
- We note the launching of the initiative by the Secretary-General on Sustainable Energy for All, which focuses on access to energy, energy efficiency and renewable energies. We are all determined to act to make sustainable energy for all a reality and, through this, help to eradicate poverty and lead to sustainable development and global prosperity. We recognize that the activities of countries in broader energy related matters are of great importance and are prioritized according to their specific challenges, capacities and circumstances, including their energy mix. Sustainable tourism
- We emphasize that well-designed and managed tourism can make a significant contribution to the three dimensions of sustainable development, has close linkages to other sectors, and can create decent jobs and generate trade opportunities. We recognize the need to support sustainable tourism activities and relevant capacity building that promote environmental awareness, conserve and protect the environment, respect wildlife, flora, biodiversity, ecosystems and cultural diversity, and improve the welfare and livelihoods of local communities by supporting their local economies and the human and natural environment as a whole. We call for enhanced support for sustainable tourism activities and relevant capacity-building in developing countries in order to contribute to the achievement of sustainable development.
- We encourage the promotion of investment in sustainable tourism, including eco- tourism and cultural tourism, which may include creating small and mediumsized enterprises and facilitating access to finance, including through microcredit initiatives for the poor, indigenous peoples and local communities in areas with high eco-tourism potential. In this regard, we underline the importance of establishing, where necessary, appropriate guidelines and • • • • • • • • • 39 desteklemek amacıyla ulusal öncelikler ve mevzuatlar doğrultusunda uygun kılavuz ve kuralları belirlemenin öneminin altını çiziyoruz. Sürdürülebilir ulaşım
- Ulaşım ve hareketliliğin sürdürülebilir kalkınmanın merkezinde olduğuna işaret ediyoruz. Sürdürülebilir ulaşım ekonomik büyümeyi artırabilmekte ve erişilebilirliği geliştirmektedir. Sürdürülebilir ulaşım ekonomiyi daha da bütünleştirdiği gibi çevreye karşı da saygılıdır. Sosyal hakkaniyeti, sağlığı, şehirlerin direncini, kent-kır bağlantılarını ve kırsal alanların üretkenliğini geliştirmenin bir aracı olarak çevreye duyarlı, güvenilir ve karşılanabilir ulaşımın ve insanların ve malların etkin dolaşımının önemini biliyoruz. Bu bağlamda, yol güvenliğini sürdürülebilir kalkınmaya erişme çabalarının bir parçası olarak görüyoruz.
- Özellikle toplu taşıma sistemleri gibi enerji verimliliğini sağlayan çok modlu ulaşım sistemleri, temiz yakıtlar ve temiz araçlar ve kırsal kesimler için geliştirilmiş ulaşım sistemleri türünden sürdürülebilir ulaştırma sistemlerinin geliştirilmesini destekliyoruz. Sürdürülebilir kalkınmayı teşvik etmek adına ulaşım hizmetleri ve sistemleri için ulusal, bölgesel ve yerel düzeylerde bütünleşik politika oluşturma yaklaşımının teşvik edilmesine ihtiyaç duyulduğunun farkındayız. Sürdürülebilir transit ulaşım sistemleri oluşturulurken gelişmekte olan karayla çevrili ve transit ülkelerin özel kalkınma ihtiyaçlarının göz önünde bulundurulması gerektiğini düşünüyoruz. Bu bağlamda gelişmekte olan ülkelere uluslararası desteğin gerekli olduğunu vurguluyoruz. Sürdürülebilir kentler ve insan yerleşimleri
- Bütünleşik planlama ve yönetim yaklaşımları gibi yaklaşımlarla iyi bir şekilde planlanan ve gelişen kentlerin, ekonomik, sosyal ve çevresel açıdan sürdürülebilir toplumların oluşumunu destekleyeceğini kabul ediyoruz. Bu bakımdan, karşılanabilir konut ve altyapı olanağı sağlayan, aynı zamanda gecekonduların ve kentsel yenilemeye öncelik tanıyan kentsel gelişme ve insan yerleşimlerine yönelik bütüncül bir yaklaşıma ihtiyaç duyulduğunu düşünüyoruz. Yoksulluğun ortadan kaldırılması bağlamında tüm insanların regulations in accordance with national priorities and legislation for promoting and supporting sustainable tourism. Sustainable transport
- We note that transportation and mobility are central to sustainable development. Sustainable transportation can enhance economic growth and improve accessibility. Sustainable transport achieves better integration of the economy while respecting the environment. We recognize the importance of the efficient movement of people and goods, and access to environmentally sound, safe and affordable transportation as a means to improve social equity, health, resilience of cities, urban-rural linkages and productivity of rural areas. In this regard, we take into account road safety as part of our efforts to achieve sustainable development.
- We support the development of sustainable transport systems, including energy efficient multi-modal transport systems, notably public mass transportation systems, clean fuels and vehicles, as well as improved transportation systems in rural areas. We recognize the need to promote an integrated approach to policymaking at the national, regional and local levels for transport services and systems to promote sustainable development. We also recognize that the special development needs of landlocked and transit developing countries need to be taken into account while establishing sustainable transit transport systems. We acknowledge the need for international support to developing countries in this regard. Sustainable cities and human settlements
- We recognize that, if they are well planned and developed, including through integrated planning and management approaches, cities can promote economically, socially and environmentally sustainable societies. In this regard, we recognize the need for a holistic approach to urban development and human settlements that provides for affordable housing and infrastructure and prioritizes slum upgrading and urban regeneration. We commit to work towards improving the quality of human settlements, including the The Future We Want • İstediğimiz Gelecek • 40