Επικαιροποίηση 2019 Ανοικτά Δεδομένα Στρατηγικό Πλάνο 2017-2021
Ανοικτά Δεδομένα - Στρατηγικό Πλάνο 2017 - 2021
2
Περιεχόμενα
Μήνυμα Υπουργού Οικονομικών .............................................................................................................................................................................................. 3 Επιδιώξεις ................................................................................................................................................................................................................................... 4 Όραμα ......................................................................................................................................................................................................................................... 4 Πλαίσιο ........................................................................................................................................................................................................................................ 5 Αναδρομή.................................................................................................................................................................................................................................... 6 Στρατηγικό Πλάνο 2017 – 2021 .................................................................................................................................................................................................. 7 Άξονας Α - Συνεχής Βελτίωση Θεσμικού Πλαισίου (Σύνοψη) .............................................................................................................................................. 8 Άξονας Β - Συνεχής Βελτίωση Υποδομών (Σύνοψη) ............................................................................................................................................................. 9 Άξονας Γ - Παροχή Υποστήριξης και Εκπαίδευσης στους Δημόσιους Φορείς (Σύνοψη) .................................................................................................. 10 Άξονας Δ – Προώθηση Περαιτέρω Χρήσης (Σύνοψη) ......................................................................................................................................................... 11 Κρίσιμοι Παράγοντες Επιτυχίας ............................................................................................................................................................................................... 12 Διακυβέρνηση ........................................................................................................................................................................................................................... 13 Μηχανισμός Υλοποίησης ......................................................................................................................................................................................................... 13 Ενδιαφερόμενα Μέρη .............................................................................................................................................................................................................. 14 Αναλυτικό Σχέδιο Δράσης ........................................................................................................................................................................................................ 15 Γλωσσάριο ................................................................................................................................................................................................................................ 21
Ανοικτά Δεδομένα - Στρατηγικό Πλάνο 2017 - 2021
3
Μήνυμα Υπουργού Οικονομικών
Οι Πληροφορίες του Δημόσιου Τομέα αποτελούν πολύτιμο πόρο για την ψηφιακή οικονομία και από τ η μέχρι σήμερα πορεία έχει διαφανεί πως τα δεδομένα αυτά μπορούν να αποτελέσουν πηγή για δημιουργία καινοτόμων εφαρμογών και υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας, οι οποίες στοχεύουν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών, στην αύξηση της παραγωγικότητας και στην ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας. Τα δεδομένα αυτά αποτελούν , επίσης, κύρια πηγή για την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών στο πεδίο της ψηφιακής οικονομίας και της τεχνητής νοημοσύνης , η ανάπτυξη των οποίων κρίνεται απαραίτητη στην προσπάθεια να καταστεί η Κύπρος ανταγωνιστική σε ένα μεγάλο αριθμό τομέων της οικονομίας.
Είναι πεποίθηση μου ότι, με την υλοποίηση του Στρατηγικού Πλάνου 2017-2021 και του αναλυτικού Σχεδίου Δράσης που περιλαμβάνεται σε αυτό, κάνουμε ακόμα ένα βήμα προς την υλοποίηση του στόχου να καταστεί η Κύπρος πρωτοπόρος στον τομέα της διάθεσης των Ανοικτών Δημόσιων Δεδομένων.
Με την ευκαιρία θα ήθελα να καλέσω όλους τους Δημόσιους Φορείς να εμπλακούν ενεργά στην προσπάθεια αυτή και να εργαστούν με ζήλο για την υλοποίηση των δράσεων που περιλαμβάνονται στο Στρατηγικό Πλάνο. Ιδιαίτερα θα ήθελα να αναφερθώ στους Δημόσιους Φορείς οι οποίοι παράγουν υψηλής αξίας δεδομένα, καλώντας τους να εντάξουν τη διάθεση των δεδομένων τους, εκεί όπου απαιτείται σε πραγματικό χρόνο και κατά τρόπο συνεχή και αδιάλειπτο, στις άμεσες προτεραιότητές τους.
Χάρης Γεωργιάδης Υπουργός Οικονομικών
Ανοικτά Δεδομένα - Στρατηγικό Πλάνο 2017 - 2021
4
Επιδιώξεις
Όραμα
‘
Το όραμα είναι να καταστεί η Κύπρος ένα εκ των πρωτοπόρων κρατών στον τομέα των
Ανοικτών Δημόσιων Δεδομένων μέσω της δημιουργίας ενός περιβάλλοντος , όπου η
διάθεση των δεδομένων του δημόσιου τομέα για περαιτέρω χρήση να συγκαταλέγεται στις
προτεραιότητες των δημ όσιων φορέων και όπου τα οφέλη από την περαιτέρω χρήση
αναγνωρίζονται από όλους.
Κύρια επιδίωξη της πολιτικής για τα Ανοικτά Δε δομένα είναι η προώθηση της διάθεσης
και της περαιτέρω χρήσης των δεδομένων που παράγει ο δημόσιος τομέας. Αυτό θα
επιφέρει μια σειρά από κοινωνικοοικονομικά οφέλη περιλαμβανομένων της παροχής της
αναγκαίας πρώτης ύλης για την ανάπτυξη καινοτόμων εφαρμογών και υπηρεσιών
προστιθέμενης αξίας, της αύξησης της παραγωγικότητας και της οικονομικής
δραστηριότητας, της ενίσχυσης της ψηφιακής οικονομίας, καθώς και της αύξησης της
λογοδοσίας και της διαφάνειας της διοίκησης και της κυβέρνησης.
Τα πιο πάνω οφέλη μπορούν να επιτευχθούν με:
την ενθάρρυνση και την παροχή υποστήριξης προς τους δημόσιους φορείς να
διαθέτουν τα υψηλής αξίας δεδομένα που παράγουν, υπό τη μορφή Ανοικτών
Δεδομένων
την ενημέρωση και ενθάρρυνση του ιδιωτικού τομέα, των ερευνητών και
προγραμματιστών για επαναχρησιμοποίηση των Ανοικτών Δεδομένων του
δημοσίου
την ανάπτυξη ενός ενεργού οικοσυστήματος στην Κύπρο γύρω από τα Ανοικτά
Δεδομένα, όπου δημόσιος, ακαδημαϊκός και ιδιωτικός τομέας θα συνεργάζονται
αρμονικά για την προώθηση των Ανοικτών Δεδομένων
Ανοικτά Δεδομένα - Στρατηγικό Πλάνο 2017 - 2021
5
Πλαίσιο
Η έννοια της «περαιτέρω χρήσης πληροφοριών» αναφέρεται στο δικαίωμα των πολιτών για άντληση δεδομένων που παράγονται
από τους διάφορους δημόσιους φορείς στο πλαίσιο της δημόσιας αποστολής τους, με σκοπό την αξιοποίησή τους για εμπορικούς ή μη
σκοπούς. Κατά την άσκηση της δημόσιας αποστολής του, ο δημόσιος τομέας συγκεντρώνει, παράγει, επεξεργάζεται και διαδίδει τεράστιο
όγκο πληροφοριών, που αφορούν σε ένα ευρύ φάσμα θεματολογίας.
Στο πλαίσιο της εφαρμογής του περί της Περαιτέρω Χρήσης των Πληροφοριών του Δημόσιου Τομέα Νόμου του 2015 (Ν. 205(Ι)/2015),
οι δημόσιοι φορείς καλούνται να διαθέτουν τα δεδομένα που παράγουν σε ανοικτούς μηχαναγνώσιμους μορφότυπους για περαιτέρω
χρήση, κατά προτίμηση μέσω της Εθνικής Διαδικτυακής Πύλης Ανοικτών Δεδομένων (www.data.gov.cy). Σκοπός είναι η απελευθέρωση
της δυνητικής αξίας των δεδομένων που μέχρι πρόσφατα παρέμεναν εντός των δημοσίων φορέων που τα παράγουν, ώστε να καταστεί
δυνατή η περαιτέρω αξιοποίησή τους, τόσο από τον ιδιωτικό τομέα, όσο και από άλλους εγχώριους ή/και διεθνείς οργανισμούς. Να
δημιουργηθεί, δηλαδή, οικονομική δραστηριότητα μέσω της ανάπτυξης εφαρμογών προστιθέμενης αξίας και συνακόλουθα της
δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας.
Στην Κύπρο υπεύθυνη αρχή για την εφαρμογή της εν λόγω νομοθεσίας είναι το Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης και Προσωπικού (ΤΔΔΠ)
του Υπουργείου Οικονομικών, το οποίο έχει και την ευθύνη της χάραξης και υλοποίησης των στρατηγικών πλάνων για την προώθηση
της περαιτέρω χρήσης των δεδομένων του δημόσιου τομέα. Στο πλαίσιο αυτό, το ΤΔΔΠ, πέραν της ευθύνης παρακολούθησης της
εφαρμογής της εν λόγω νομοθεσίας, έχει και την ευθύνη διαχείρισης της Εθνικής Διαδικτυακής Πύλης Ανοικτών Δεδομένων, στην οποία
φιλοξενούνται, σήμερα, πέραν των 1 000 συνόλων δεδομένων ( datasets) από 60 περίπου φορείς του δημόσιου και του ευρύτερου
δημόσιου τομέα, καθώς και της εκπαίδευσης του προσωπικού σε θέματα ανοικτών δεδομένων.
Η Κυβερνητική Πολιτική για τα Ανοικτά Δεδομένα αποτελεί μέρος τόσο της Ψηφιακής Στρατηγικής της Κύπρου (Δράση 7.16), όσο και
του Σχεδίου Δράσης για την Αναπτυξιακή Μεταρρύθμιση.
Το παρόν έγγραφο αποτελεί αποτύπωση του Στρατηγικού Πλάνου για την προώθ ηση της περαιτέρω χρήσης των πληροφοριών του
δημόσιου τομέα στην Κύπρο για την περίοδο 2017-2021. Στο έγγραφο περιγράφονται συνοπτικά οι κύριες επιδιώξεις και το όραμα της
στρατηγική για τα ανοικτά δεδομένα, οι κύριοι άξονες δράσης, οι κ ρίσιμοι παράγοντες επιτυχίας, οι ενδιαφερόμενοι φορείς, ενώ
παρατίθεται το αναλυτικό σχέδιο δράσης για την υλοποίηση των επιδιώξεων του στρατηγικού πλάνου.
Ανοικτά Δεδομένα - Στρατηγικό Πλάνο 2017 - 2021
6
Αναδρομή
Η έννοια των ανοικτών δεδομένων στην Κύπρο πρωτοεισήχθηκε με τον περί της Περαιτέρ ω Χρήσης των Πληροφοριών του Δημόσιου Τομέα Νόμο του 2006, ο οποίος εναρμόνισε την εθνική νομοθεσία με την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2003/98. Το πρώτο Σχέδιο Δράσης για την προώθηση των ανοικτών δεδομένων στην Κύπρο καταρτίστηκε το 2011 και αφορούσε στην περίοδο 2012-2016. Στο πλαίσιο της υλοποίησης του συγκεκριμένου Σχεδίου Δράσης αναπτύχθηκε, σε συνεργασία με το Τμήμα Υπηρεσιών Πληροφορικής η Εθνική Διαδικτυακή Πύλη Ανοικτών Δεδομένων www.data.gov.cy. Κατά το 2015 ψηφίστηκε ο περί της Περαιτέρω Χρήσης των Πληροφοριών του Δημόσιου Τομέα Νόμος του 2015, με τον οποίο θεσπίστηκαν οι αναγκαίοι μηχανισμοί για την πρακτική εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Οδηγίας. Κατά τη διετία 2015 -2016, υλοποιήθηκαν μια σειρά δράσεις δημοσιότητας που αποσκ οπούσαν στο να προωθήσουν την περαιτέρω χρήση των δεδομένων που ήδη είχαν αναρτηθεί στην πύλη www.data.gov.cy. Οι δράσεις αυτές περιλάμβαναν ημερίδες, συνέδρια, καθώς και την διοργάνωση του 1ου Μαραθώνιου Διαγωνισμού Ανάπτυξης Εφαρμογών με Ανοικτά Δεδομένα.
Ανοικτά Δεδομένα - Στρατηγικό Πλάνο 2017 - 2021
7
Στρατηγικό Πλάνο 2017 – 2021 Κύριοι Άξονες Δράσης
Το στρατηγικό πλάνο για την προώθηση της περαιτέρω χρήσης των πληροφοριών του δημοσίου απαρτίζεται από τέσσερις (4) κύριους άξονες οι οποίοι σχετίζονται κατά σειρά με το θεσμικό πλαίσιο, τις υποδομές διάθεσης, την παροχή υποστήριξης και εκπαίδευσης προς τους δημόσιους φορείς, καθώς και δράσεις που στοχεύουν στην ενίσχυση της επαναχρησιμοποίησης των ανοικτών δημόσιων δεδομένων από το κοινό, τις επιχειρήσεις, τα ακαδημαϊκά ιδρύματα αλλά και το ίδιο το δημό σιο. Για την περίοδο 2017 -2021 κρίθηκε σκόπιμο, όπως δοθεί προτεραιότητα στις δράσεις που περιλαμβάνονται στον 2 ο ‘Άξονα (Συνεχής Βελτίωση Υποδομών – Διαδικτυακή Πύλη).
Ανοικτά Δεδομένα - Στρατηγικό Πλάνο 2017 - 2021
8
Άξονας Α - Συνεχής Βελτίωση Θεσμικού Πλαισίου (Σύνοψη)
Ο περί της Περαιτέρω Χρήσης των Πληροφοριών του Δημόσιου Τομέα Νόμος του 2015 (Ν.205(Ι)/2015), τέθηκε σε ισχύ το Δεκέμβριο του 2015. Με τον εν λόγω Νόμο, ο οποίος αντικατέστησε τον προηγούμενο σε ισχύ Νόμο του 2006, η Κύπρος εναρμονίστηκε νομοθετικά με την Ευρωπαϊκή Οδηγία 37/2013/ΕΚ. Έκτοτε η εφαρμογή της Νομοθεσίας παρακολουθείται στενά και καταγράφονται οποιαδήποτε προβλήματα παρουσιάζονται. Η συστηματική παρακολούθηση, ανατροφοδότηση και επανασχεδιασμός / αναθεώρηση του νομοθετικού πλαισίου με σκοπό τη συνεχή βελτίωσή του, αποτελεί έναν από τους κύριους άξονες της στρατηγικής για τα Ανοικτά Δεδομένα.
Ανοικτά Δεδομένα - Στρατηγικό Πλάνο 2017 - 2021
9
Άξονας Β - Συνεχής Βελτίωση Υποδομών (Σύνοψη)
Η Εθνική Διαδικτυακή Πύλη Ανοικτών Δεδομένων www.data.gov.cy αναπτύχθηκε το 2014 από το Τμήμα Υπηρεσιών Πληροφορικής του Υπουργείου Οικονομικών και φιλοξενείται στον κυβερνητικό κόμβο, ενώ στην πορεία δέχτηκε αρκετές αναβαθμίσεις, με τελευταία αυτή του Σεπτεμβρίου του 2016 . Η Πύλη διαθέτει πέντε ( 5) κύριες λειτουργίες: 1) παροχή πληροφόρησης για τα ανοικτά δεδομένα , 2) φιλοξενία συνόλων δεδομένων, 3) αναζήτηση συνόλων δεδομένων, 4) υποβολή αιτημάτων από χρήστες για νέα σύνολα δεδομένων και 5) φιλοξενία εφαρμογών που αναπτύχθηκαν με ανοικτά δεδομένα.
Αν και η Πύλη, σε γενικές γραμμές, έχει εξυπηρετήσει, μέχρι σήμερα, το σκοπό για τον οποίο αναπτύχθηκε, το αυξανόμενο ενδιαφέρον που παρατηρείται στο θέμα της διάθεσης και επαναχρησιμοποίησης των ανοικτών δεδομένων του δημοσίου, καθώς και ο αυξανόμενος αριθμός συνόλων δεδομένων που αποδεσμεύουν οι δημόσιοι φορείς, ανέδειξαν τις εν γένει αδυναμίες της και, ταυτόχρονα, επέτεινα ν την ανάγκη για μετάβαση σε μια πιο σύγχρονη, και με περισσότερες λειτουργίες πλατφόρμα διάθεσης των δεδομένων αυτών.
Η νέα υποδομή διάθεσης (Πύλη) Ανοικτών Δεδομένων θα βασίζεται σε ανοικτό λογισμικό και λογισμικό ανοικτού κώδικα και θα φιλοξενείται εκτός του κυβερνητικού κόμβου, ώστε να είναι εφικτή η παροχή πρόσβασης σε δημόσιους φορείς πέραν αυτών της δημόσιας υπηρεσίας.1
1 Κατά το χρόνο επικαιροποίησης του Στρατηγικού Πλάνου 2017-21, η νέα Εθνική Διαδικτυακή Πύλη Ανοικτών Δεδομένων έχει ήδη αναπτυχθεί σε συνεργασία με το ΑΠΚΥ και τέθηκε σε επίσημα σε λειτουργία τον Μάιο του 2018.
Ανοικτά Δεδομένα - Στρατηγικό Πλάνο 2017 - 2021
10
Άξονας Γ - Παροχή Υποστήριξης και Εκπαίδευσης στους Δημόσιους Φορείς (Σύνοψη)
Κατά την τελευταία τριετία η παροχή εκπαίδευσης στους δημόσιους φορείς στηρίχθηκε κατά κύριο λόγο σε σειρά σεμιναρίων / ημερίδων
που διοργανώνονταν από την Ομάδα Ανοικτών Δεδομένων του ΤΔΔΠ. Στόχος των σεμιναρίων αυτών ήταν η κατάρτιση των Λειτουργών-
Συνδέσμων για τα Ανοικτά Δεδομένα στα διάφορα Τμήματα/ Υπηρεσίες, τόσο σε τεχνικά θέματα (ανάρτηση δεδομένων στην Πύλη), όσο
και σε θέμα που άπτονται της αξιολόγησης των δεδομένων που παράγουν τα τμήματά τους, των μορφότυπων και αδειών διάθεσης κλπ.
Κύρια επιδίωξη του στρατηγικού σχεδιασμού για την περίοδο 2017 -2021 είναι η συστηματο ποίηση της εκπαίδευσης / κατάρτισης του
δικτύου Λειτουργών-Συνδέσμων για τα Ανοικτά Δεδομένα (PSI Liaison Officers) , σε συνεργασία με την Κυπριακή Ακαδημία Δημόσιας
Διοίκησης και Πανεπιστημιακά Ιδρύματα. Η προσέγγιση περιλαμβάνει, πέραν της διοργάνωσης ημερίδων και σεμιναρίων, τον σχεδιασμό
και υλοποίηση δομημένου εκπαιδευτικού προγράμματος, το οποίο θα προσφέρεται στους Λειτουργούς -Συνδέσμους, καθώς και την
ετοιμασία «Τεχνικών Κατευθυντήριων Γραμμών», εύχρηστων Οδηγών με τη χρήση οπτικοακουστικών μέσων και προγράμματος e-
learning.
Μαθησιακές Ενότητες
Θεσμικό Πλαίσιο Διαδικασίες Δημοσίευσης Δεδομένων στην Πύλη Αξιολόγηση Δεδομένων Ανοικτοί και Μηχαναγνώσιμοι Μορφότυποι Άδειες Χρήσης Μεταδεδομένα Διάθεση Δεδομένων μέσω APIs και WebServices Παραδείγματα Επαναχρησιμοποίησης
Ανοικτά Δεδομένα - Στρατηγικό Πλάνο 2017 - 2021
11
Άξονας Δ – Προώθηση Περαιτέρω Χρήσης (Σύνοψη)
Ο 4ος άξονας αφορά στην ανάπτυξη δράσεων για την προώθηση της περαιτέρω χρήσης των ανοικτών δημόσιων δεδομένων. Κάτω από τον συγκεκριμένο άξονα περιλαμβάνονται δράσεις που αφενός αποσκοπούν στην ενεργοποίηση των δημόσιων φορέων για διάθεση των δεδομένων τους, και αφετέρου απευθύνονται προς τον ιδιωτικό και ακαδημαϊκό τομέα για ανάδειξη των ευκαιριών και των προοπτικών που συνδέονται με την επαναχρησιμοποίηση των δεδομένων αυτών.
Προώθηση Περαιτέρω Χρήσης
Δημόσιο Τομέα
Ιδιωτικό
Τομέα
Ενεργοποίηση των φορέων του δημόσιου τομέα:
Εφαρμογή του Νόμου για την περαιτέρω χρήση
Εθνική Διαδικτυακή Πύλη Ανοικτών Δεδομένων
Δέσμευση για δημοσίευση και επικαιροποίηση των καταλόγων/ δεδομένων
Ενεργότερη εμπλοκή Αρχών Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Δράσεις
Έκδοση Κατευθυντήριων γραμμών (αδειοδότηση, χρεώσεις, μορφότυπους) Σεμινάρια / Εργαστήρια / Θεματικά Focus Groups Καθιέρωση θεσμού PSI Liaison Officer Ενεργοποίηση των πολιτών και επιχειρήσεων/ ακαδημαϊκής κοινότητας:
Διάδοση σκοπού Νομοθεσίας / Δικαιώματα χρηστών Ευκαιρίες / Ανάδειξη Περιπτώσεων Επαναχρησιμοποίησης / Data Journalism Εθνική Διαδικτυακή Πύλη Ανοικτών Δεδομένων Δράσεις
Συνέδρια / Θεματικά Focus Groups
Παρουσία σε διεθνή δίκτυα Ανοικτών Δεδομένων (PSI SG, OKF, κλπ)
Πληροφοριακό Υλικό / Αρθρογραφία / Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης
Διαγωνισμοί (hackathons)
Ανοικτά Δεδομένα - Στρατηγικό Πλάνο 2017 - 2021
12
Κρίσιμοι Παράγοντες Επιτυχίας
Δέσμευση Διοικήσεων ΔΦ για Διάθεση και Επικαιροποίηση των Συνόλων Δεδομένων τους
Πολιτική Δέσμευση
Εύρος εμπλοκής των διαφόρων ενδιαφερόμενων μερών στην υλοποίηση της πολιτικής για τα ανοικτά δεδομένα Ικανοποιητικά επίπεδα στελέχωση της Ομάδας Ανοικτών Δεδομένων για εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης
Παροχή Υποστήριξης στους ΔΦ ώστε να είναι σε θέση να ετοιμάζουν, αναρτούν και επικαιροποιούν τα δεδομένα τους στην Πύλη (capacity building) Εύρος επαναχρησιμο- ποίησης των ανοικτών δημόσιων δεδομένων Για την επιτυχή υλοποίηση του Στρατηγικού Πλάνου απαιτείται η διασφάλιση των κρίσιμων παραγόντων επιτυχίας
Ανοικτά Δεδομένα - Στρατηγικό Πλάνο 2017 - 2021
13
Υπουργός Οικονομικών Διευθυντής ΤΔΔΠ Ομάδα Ανοικτών Δεδομένων Συμβούλιο Ηλεκτρονικής Διακυβέρνηση Διακυβέρνηση Μηχανισμός Υλοποίησης Ενδιαφερόμενα Μέρη